Qor parchasi

0
139
ko'rishlar soni

badia

Oqshom payti atrof qorga belandi. Bino va uylar tomi oq par bilan qoplangandi. Shaharni go‘zal sukunat xukm surar, bu sokinlik ushbu maskanni dunyodagi eng begunoh yerga aylantirgandi, go‘yo. Men bu manzarani kuzatib yangi topilmalar izlardi… U yerda odamlar ham bor edi… Odamlar ham men kabi ajoyib manzarani kuzatishardi. Axir qor yog‘ardida.

Derazadan kuzatarkanman, keksa shoirlarning qayg‘uli qish haqdagi she’rlarini esladim. Sog‘inchga burkangan yomg‘ir haqdagi she’rlarini, qorga elangan umidsizlik haqdagi misralarini esladim. Yomg‘ir chuqur sog‘inch, qor esa umidsizlikka tushgandek edi, shunday emasmi? Tabiat manzaralaridan mamnun emasmiz, tabiatning har bir burchagida yolg‘izlikdan panoh topish uchun Ilhom yoki soyalar pardasini izlaymiz. Ajabo, odamzotligingizga bormang, siznikiga o‘xshagan yolg‘iz daraxtning yashil barglaridan yangi quvonchlar izlang. Yoki dengiz to‘lqinlaridagi ichki bo‘ronlar akslarini plyajda eshita olmaydigan bo‘lishini so‘rang. Sovuq qishning o‘rtasida yangi bahor gullarini izlang, o‘zingiz tushlaringizga ko‘radigan, odamlarning orzularini bezagan chiroyli tabassumlarni qidiring.

Yo‘q, bu safar tabiat panohiga kirishni istamadim, qorli va muzli yo‘llarda sayr qilmadim. Bu safar o‘zimda emas, o‘zimni tabiatda ko‘rishga harakat qildim. Men faqat tabiatda yashiringan inson izlarini chetdan jimgina kuzatdim. Menimcha…

Biz hozir ko‘rib turibmiz: muzdek kuz yomg‘irlari bilan qoplangan joylar endi yaxdek qor bilan qoplangan.

Bizga yog‘ilib turgan g‘am seli tufayli biz hech kimdan kam bo‘lmagan hayajonda edik, hech kimdan kam bo‘lmagan darajada yig‘lardik. Cho‘llarda, ko‘chalarda yomg‘ir tomchilari ba’zan ohista, ba’zan bir so‘z demay so‘zlashar, ammo bizning qayg‘ularimiz kabi vaqti-vaqti bilan qalbimizga oqib tushishardi. Gullar va daraxtlar, quruq sahrolar yomg‘irga muhtoj, bu haqiqat. Biroq tinmay yog‘ayotgan yomg‘irlar yaxshi natija bermayotganini ham bilamiz. Bu odamlarni qanchalik bezovta qilmoqda? Quruq cho‘llar ortiqcha suv bilan yuvilganda botqoqliklarga aylanishi yoki yomg‘irning tezkorligi tufayli bevafo va bepusht bo‘lib qolishi mumkin. Yoki yana ko‘proq yashash uchun namgarchiliklarning qurib ketishini sabr-toqat bilan kutadi. Og‘riqdan qiynalayotgan payt emas, balki og‘riqdan yengillashib, bir zum nafas olayotganimizda o‘zimizni biroz bilishga urinayotgan payt deb hisobladingizmi? Bu kurash juda murakkab, juda umidsiz… Albatta, vaqt o‘tadi, fasllar vaqt o‘tishi bilan o‘zgaradi va bir ozdan so‘ng yomg‘ir yuvib ketgan yo‘llar oq qor bilan qoplanadi. Bizga yoqqan nohaq yomg‘irning shiddati tugaydi, kurash tugaydi va u bir muddat begunohlikka yo‘l beradi. Kurash tugaydimi? Kurashimizni tugatishga harakat qilar ekanmiz, tubandagi ba’zi narsalarni — insoniy tuyg‘ularni tugatdikmi? Bizning kurash yo‘limiz yomg‘ir va bo‘ron ta’sirida toshib ketdimi yoki jimgina oqlikning kelishini kutib turdimi? Yoki uning o‘rtasida hilpiragan odamlar bor edi-bir tomonda quturgan dengiz va ikkinchi tomonda jim cho‘l bilan to‘lgan odamlar. Ular, ehtimol, eng baxtsiz odam edilar. Nima bilan kurashishni tanlay olmasak-da, qanday kurashishni tanlay olardik.

Mana o‘sha ulug‘vor sukunat hukmronligiga bo‘ysungan beg‘ubor go‘zallik! Mana bu qor. Derazadan kuzatar ekanmiz notinch qalblarimiz bezagan yangi tuyg‘ularni yaratardi qor. Azob-uqubatlardan ozod bo‘lgan va kurashning tinch yakunini e’lon qilgan odamning sahnasi: qor. Yoz qanday kelishini bilmaydigan, taqdir hukmronligiga taslim bo‘lgan odam. Yo‘llar qor ostida loy va qora dog‘larni yashirganidek, biz ham qayg‘ularimizni yangi inson shaklining pardalariga yashirdik. Qor hamma narsani qoplagan bo‘lsa-da, quyosh oldida erib ketayotganini o‘ylamagan edik. Voqealardan uzoqlashsak ham, izlar biz bilan qoldi, deb o‘ylamagan edik.

Sizga Qorboboning hikoyasini aytib beray. «Galantus» (sut tomchilari) ilmiy nomdagi qor gullari. Barglari tomchilarga o‘xshash bu gul zulmat boshlanishi bilan yopiladi va bir tomchi sutga juda o‘xshaydi. Qish davolash oxirida, birinchi kelishi bilan ochiq. Bu kashf qilinishini kutayotgan bir go‘zal yurakni eslatadi; u qadriga yetib uni topishlari va kerakli bo‘lishiga intiqdir. Biroq, bu gul quyoshni qor yog‘ayotganida ko‘rganida o‘ladi. Gul haqidagi afsonada aytilishicha, gul hech qachon ko‘rmasa-da, quyoshni ko‘rar vaqtida o‘lishini biladi, ammo bu istak uni tark etmaydi. Bu hikoyada bir gap bor: «qordek dovyurak bo‘l.» Shunday qilib, u o‘z e’tiqodlarini o‘zgartirmaydigan odamlarning hikoyasiga aylanadi. Shuning uchun bahor orzu va jasorat mavsumidir.

Borliqdan gul izlaymiz, qorin g‘ami, sukunatdan zerikkan bahor izini. Bahor-tabiatning yangi tanasidir.

Og‘riqdan ozod bo‘lgan insonning yangi uyi-gul kabi tabassumdir, bir quvonchdir. Ortda qoldirgan narsamiz, ortda qoldirgan qanday izlarimiz bor — bularning barchasini anglamay turib, qanday qilib bizdagi cheksiz umid bilan, zarracha shubha ham qilmay, yangilik sari yugurishimiz mumkin, ilohim! Bu dunyoda quvonch cheklanib, baxt bizga hech qachon yetib kelolmagani kabi. Yoki yangi tashvishlar bizni hech qachon topa olmaydigandek. Tabiatdan farqimizni o‘ylab ko‘ring. Agar siz bu haqda o‘ylayotgan bo‘lsangiz, tabiatning o‘zi gullarni gullatishga harakat qilar ekan, biz uzoq vaqtdan beri tug‘ilgan gullarni qidiramiz. Biz ishimizni bir-birimizdan foydalanib qilmaymiz. Ammo dunyo noshud, azizim! U bizga chuqur ildiz otmaguncha, bizni xafa qilmayaptimi? Va keyin, u qayta yozilgan ildizlariga yashash uchun unumdor daraxt talab qilmaydi?

Qanday qilib men qayg‘ularim bilan faxrlanishim va boshqalarning qayg‘ularim ta’siridan qayg‘urmasligim mumkin? Birov meni yarim yo‘lga qo‘yib yuborishidan qo‘rqqanim uchun boshqalarni majburiy yolg‘izlik uchun qamamoqchi emasman. Men bahor gullariga uzoq vaqt qaramayman, xuddi yaqinlarimning yuzlariga kulib qarashlarning aksidek. Gulni bo‘ronlardan qanday saqlaymiz? Masalan, bizga notanish bo‘lgan hayotning har bir tegishini eshigimizga urib qo‘yishdan qo‘rqmaylik. Eshiklarimizni qo‘rqmasdan ochganimizda esa vijdon azobi zindoniga aylanmang. Hayotning murakkab va qaltis inqiloblari-barcha kurashlar, quvonch va qayg‘ular ortida turgan Menni qanday tan olishdan uyalmayin? Qanday qilib mening qarorlarimning salbiy oqibatlari faqat meni azoblashi va yaxshi natijalarim mening yaqinlarimga ham oro kirishi mumkin?

Qorbo‘ron o‘ynaymizmi? Qanday qilib qorodam bo‘lish mumkin? Qanday istak bilan biz qorodam bo‘lishimiz kerak, qanday niyatuchun biz jasorat bilan qorodam bo‘lishimiz kerak? Sevish uchun jasoratga ega bo‘lish, masalan, sevilganimiz paytida buni ichimizga yashirmaylik. Qayg‘uni to‘la hazm qilmaydigan soxta quvonchlar bilan oldinga sakramaylik. Qorboboga o‘xshab, aniq vaqtni kutaylik, lekin kech qolmaylik. O‘lim yugurishi yoki kechiktirilishi mumkin emas! Lekin nima uchun qor odam kabi o‘lish muqaddas, deb o‘ylamayman?

Qorodam nima dedi? — Hech qachon orzudan voz kechmang. Agar nur bo‘lsa, o‘lim zulmatdayam yoqimlidir.

Sovuq, qorli kun;

hissiyotlar junbushga keldi,

yomg‘irga bo‘lgan tashnalik

bir qishning umidsizligida

uchrashgan edilar…

MUALLIF: Hasanova Zarintaj

Nodirabegim tarjimasi

Javob yozing

Izoh yozing
Ismingizni kiriting