Қор парчаси

0
691

бадиа

Оқшом пайти атроф қорга беланди. Бино ва уйлар томи оқ пар билан қопланганди. Шаҳарни гўзал сукунат хукм сурар, бу сокинлик ушбу масканни дунёдаги энг бегуноҳ ерга айлантирганди, гўё. Мен бу манзарани кузатиб янги топилмалар изларди… У ерда одамлар ҳам бор эди… Одамлар ҳам мен каби ажойиб манзарани кузатишарди. Ахир қор ёғардида.

Деразадан кузатарканман, кекса шоирларнинг қайғули қиш ҳақдаги шеърларини эсладим. Соғинчга бурканган ёмғир ҳақдаги шеърларини, қорга эланган умидсизлик ҳақдаги мисраларини эсладим. Ёмғир чуқур соғинч, қор эса умидсизликка тушгандек эди, шундай эмасми? Табиат манзараларидан мамнун эмасмиз, табиатнинг ҳар бир бурчагида ёлғизликдан паноҳ топиш учун Илҳом ёки соялар пардасини излаймиз. Ажабо, одамзотлигингизга борманг, сизникига ўхшаган ёлғиз дарахтнинг яшил баргларидан янги қувончлар изланг. Ёки денгиз тўлқинларидаги ички бўронлар аксларини пляжда эшита олмайдиган бўлишини сўранг. Совуқ қишнинг ўртасида янги баҳор гулларини изланг, ўзингиз тушларингизга кўрадиган, одамларнинг орзуларини безаган чиройли табассумларни қидиринг.

Йўқ, бу сафар табиат паноҳига киришни истамадим, қорли ва музли йўлларда сайр қилмадим. Бу сафар ўзимда эмас, ўзимни табиатда кўришга ҳаракат қилдим. Мен фақат табиатда яширинган инсон изларини четдан жимгина кузатдим. Менимча…

Биз ҳозир кўриб турибмиз: муздек куз ёмғирлари билан қопланган жойлар энди яхдек қор билан қопланган.

Бизга ёғилиб турган ғам сели туфайли биз ҳеч кимдан кам бўлмаган ҳаяжонда эдик, ҳеч кимдан кам бўлмаган даражада йиғлардик. Чўлларда, кўчаларда ёмғир томчилари баъзан оҳиста, баъзан бир сўз демай сўзлашар, аммо бизнинг қайғуларимиз каби вақти-вақти билан қалбимизга оқиб тушишарди. Гуллар ва дарахтлар, қуруқ саҳролар ёмғирга муҳтож, бу ҳақиқат. Бироқ тинмай ёғаётган ёмғирлар яхши натижа бермаётганини ҳам биламиз. Бу одамларни қанчалик безовта қилмоқда? Қуруқ чўллар ортиқча сув билан ювилганда ботқоқликларга айланиши ёки ёмғирнинг тезкорлиги туфайли бевафо ва бепушт бўлиб қолиши мумкин. Ёки яна кўпроқ яшаш учун намгарчиликларнинг қуриб кетишини сабр-тоқат билан кутади. Оғриқдан қийналаётган пайт эмас, балки оғриқдан енгиллашиб, бир зум нафас олаётганимизда ўзимизни бироз билишга уринаётган пайт деб ҳисобладингизми? Бу кураш жуда мураккаб, жуда умидсиз… Албатта, вақт ўтади, фасллар вақт ўтиши билан ўзгаради ва бир оздан сўнг ёмғир ювиб кетган йўллар оқ қор билан қопланади. Бизга ёққан ноҳақ ёмғирнинг шиддати тугайди, кураш тугайди ва у бир муддат бегуноҳликка йўл беради. Кураш тугайдими? Курашимизни тугатишга ҳаракат қилар эканмиз, тубандаги баъзи нарсаларни — инсоний туйғуларни тугатдикми? Бизнинг кураш йўлимиз ёмғир ва бўрон таъсирида тошиб кетдими ёки жимгина оқликнинг келишини кутиб турдими? Ёки унинг ўртасида ҳилпираган одамлар бор эди-бир томонда қутурган денгиз ва иккинчи томонда жим чўл билан тўлган одамлар. Улар, эҳтимол, энг бахтсиз одам эдилар. Нима билан курашишни танлай олмасак-да, қандай курашишни танлай олардик.

Мана ўша улуғвор сукунат ҳукмронлигига бўйсунган беғубор гўзаллик! Мана бу қор. Деразадан кузатар эканмиз нотинч қалбларимиз безаган янги туйғуларни яратарди қор. Азоб-уқубатлардан озод бўлган ва курашнинг тинч якунини эълон қилган одамнинг саҳнаси: қор. Ёз қандай келишини билмайдиган, тақдир ҳукмронлигига таслим бўлган одам. Йўллар қор остида лой ва қора доғларни яширганидек, биз ҳам қайғуларимизни янги инсон шаклининг пардаларига яширдик. Қор ҳамма нарсани қоплаган бўлса-да, қуёш олдида эриб кетаётганини ўйламаган эдик. Воқеалардан узоқлашсак ҳам, излар биз билан қолди, деб ўйламаган эдик.

Сизга Қорбобонинг ҳикоясини айтиб берай. «Галантус» (сут томчилари) илмий номдаги қор гуллари. Барглари томчиларга ўхшаш бу гул зулмат бошланиши билан ёпилади ва бир томчи сутга жуда ўхшайди. Қиш даволаш охирида, биринчи келиши билан очиқ. Бу кашф қилинишини кутаётган бир гўзал юракни эслатади; у қадрига етиб уни топишлари ва керакли бўлишига интиқдир. Бироқ, бу гул қуёшни қор ёғаётганида кўрганида ўлади. Гул ҳақидаги афсонада айтилишича, гул ҳеч қачон кўрмаса-да, қуёшни кўрар вақтида ўлишини билади, аммо бу истак уни тарк этмайди. Бу ҳикояда бир гап бор: «қордек довюрак бўл.» Шундай қилиб, у ўз эътиқодларини ўзгартирмайдиган одамларнинг ҳикоясига айланади. Шунинг учун баҳор орзу ва жасорат мавсумидир.

Борлиқдан гул излаймиз, қорин ғами, сукунатдан зериккан баҳор изини. Баҳор-табиатнинг янги танасидир.

Оғриқдан озод бўлган инсоннинг янги уйи-гул каби табассумдир, бир қувончдир. Ортда қолдирган нарсамиз, ортда қолдирган қандай изларимиз бор — буларнинг барчасини англамай туриб, қандай қилиб биздаги чексиз умид билан, заррача шубҳа ҳам қилмай, янгилик сари югуришимиз мумкин, илоҳим! Бу дунёда қувонч чекланиб, бахт бизга ҳеч қачон етиб келолмагани каби. Ёки янги ташвишлар бизни ҳеч қачон топа олмайдигандек. Табиатдан фарқимизни ўйлаб кўринг. Агар сиз бу ҳақда ўйлаётган бўлсангиз, табиатнинг ўзи гулларни гуллатишга ҳаракат қилар экан, биз узоқ вақтдан бери туғилган гулларни қидирамиз. Биз ишимизни бир-биримиздан фойдаланиб қилмаймиз. Аммо дунё ношуд, азизим! У бизга чуқур илдиз отмагунча, бизни хафа қилмаяптими? Ва кейин, у қайта ёзилган илдизларига яшаш учун унумдор дарахт талаб қилмайди?

Қандай қилиб мен қайғуларим билан фахрланишим ва бошқаларнинг қайғуларим таъсиридан қайғурмаслигим мумкин? Биров мени ярим йўлга қўйиб юборишидан қўрққаним учун бошқаларни мажбурий ёлғизлик учун қамамоқчи эмасман. Мен баҳор гулларига узоқ вақт қарамайман, худди яқинларимнинг юзларига кулиб қарашларнинг аксидек. Гулни бўронлардан қандай сақлаймиз? Масалан, бизга нотаниш бўлган ҳаётнинг ҳар бир тегишини эшигимизга уриб қўйишдан қўрқмайлик. Эшикларимизни қўрқмасдан очганимизда эса виждон азоби зиндонига айланманг. Ҳаётнинг мураккаб ва қалтис инқилоблари-барча курашлар, қувонч ва қайғулар ортида турган Менни қандай тан олишдан уялмайин? Қандай қилиб менинг қарорларимнинг салбий оқибатлари фақат мени азоблаши ва яхши натижаларим менинг яқинларимга ҳам оро кириши мумкин?

Қорбўрон ўйнаймизми? Қандай қилиб қородам бўлиш мумкин? Қандай истак билан биз қородам бўлишимиз керак, қандай ниятучун биз жасорат билан қородам бўлишимиз керак? Севиш учун жасоратга эга бўлиш, масалан, севилганимиз пайтида буни ичимизга яширмайлик. Қайғуни тўла ҳазм қилмайдиган сохта қувончлар билан олдинга сакрамайлик. Қорбобога ўхшаб, аниқ вақтни кутайлик, лекин кеч қолмайлик. Ўлим югуриши ёки кечиктирилиши мумкин эмас! Лекин нима учун қор одам каби ўлиш муқаддас, деб ўйламайман?

Қородам нима деди? — Ҳеч қачон орзудан воз кечманг. Агар нур бўлса, ўлим зулматдаям ёқимлидир.

Совуқ, қорли кун;

ҳиссиётлар жунбушга келди,

ёмғирга бўлган ташналик

бир қишнинг умидсизлигида

учрашган эдилар…

МУАЛЛИФ: Ҳасанова Заринтаж

Нодирабегим таржимаси

Javob qoldiring:

Iltimos, sharhingizni kiriting!
Iltimos, ismingizni bu yerga kiriting