ТЎЙ

    0
    388
    ko'rishlar soni

    ҳикоя

    Ўқимайман энди шеър,

    Кўнглим вайрон, дилим ер.

    Санам опам келмади,

    Тўйларингни қилавер.

            Рўзмон Келдиёр

       Панжарали очиқ дарвозадан ҳовлига тўғри кириб бордим. Уй эшигидан қўлида нон тугилган дастурхон билан Рисолат янгам чиқиб қолдилар. Демак, бизникига тўйга кетяптилар, чунки қуроқ дастурхонга тўйга борилаётганда нон тугилади-да.

      — Кел, Қувончбек. Уйларингда тўй бўлаётган бўлса, сен нимага бунақа юрибсан?

      — Санам опам қаерда? — дедим мен катталардек жиддий оҳангда, янгамнинг саволига жавоб ҳам бермай.

      — Опангнинг ёнига келдингми? Опанг ошхона тарафда бўлса керак, билмадим, қараб кўр, — ошхона тарафга ўтдим. Ошхонанинг ён тарафида деворга суяб қурилган тандир бор, Санам опам кўпинча ўша тандирнинг панасида ўтириб бир нималар тўқирди, ёки қанақадир китоб ўқиб ўтирарди. Ҳозир ҳам ўша ерда бўлсалар керак, деб, тўғри ўша ерга бордим. Санам опам шу ерда экан, лекин ҳар доимгидай эмас, қўллари билан юзини тўсиб олган.

      — Опа! — дедим хавотирли оҳангда. Санам опам менга бир қараб олди-да яна тезгина юзини қўллари билан ёпиб олди. Йиғлаётганини билдим. Этим жимирлаб, танам совиб кетди. «Нега йиғлайдилар опам? Ким хафа қилди экан? Мен қачондан бери кутаётган кунда нега Санам опам йиғлаяптилар? Ё Рисолат янгам тўйга боришга рухсат бермаганмикан-а..?»

      — Опа, тўй бўляпти, бизникида тўй бўляпти. Кетдик. — дедим мен ҳам йиғламсираб, энтикиб — энтикиб кучлироқ йиғлай бошладилар. Нима дейишимни ҳам, нима қилишимни ҳам билмасдим, фақатгина менинг ҳам йиғлагим келади, Санам опамни қучоқлаб йиғлагим келади. Мен ҳам ўтириб олдим. Шу дамда нимадир дегим келарди, нимадир деб опамга таскин бергим келарди. Нима дейман? Ўзи опам нимага йиғлаяпти? Ким хафа қилди? Билмайман. Ёнларида ўтиравердим, шундай қилсам, ҳудди опамнинг дарди енгиллашадигандек, ярми менга ўтиб қоладигандек эди. Гап нимадалигини билмасам-да қалбимда чуқур ҳамдардлик бор эди.

       — Қувончбек, бу нима ўтириш? Уйларингга бор, — деди опам менинг ҳалиям шу ерда эканлигимдан жаҳли чиққандек. Мен хоҳламайгина, ўрнимдан туриб дарвоза томон юрдим. Ҳовлидан чиқиб уйимиз тарафга эмас, биз мол боқадиган ариқ ёқаси томонга йўл олдим. У ерда ҳозир ҳеч ким йўқ, айниқса қишлоқда тўй бор кунлари ҳамма бола молини эртароқ бориб ўтлатиб келади-да, тўп-тўп бўлиб тўйга боришади.

    Ариқ бўйига тезроқ етиб боришни истардим, чунки жудаям йиғлагим келяпти, кўчада эса йиғлаб бўлмайди, ҳалақит берадиганлар кўп. Тез-тез юриб борар эканман йўлда учраган болалар гап отиб қолишади. Ҳаммаси бизникига тўйга кетишяпти. Мен билан унча чиқишмайдиган болалар ҳам мени кўриб сўрашиб қолади, бу одатий ҳол — уйида тўй бўлаётган болага ҳар доим шунақа яхши гапиришади, чунки паловнинг гўштли жойидан ейишлари керак, столларда турган газли сувларнинг ҳам асосий «ҳимоячиси» менга ўхшаган ёш болалар бўлади, шунинг учун яхши муомала қилиб қолишади, ўзингдан бир — икки ёш катта болалар ҳам елкангга осилиб «ошна — ошна», деяверади. Барига қўл силтаб, ҳеч нарса демай ариқ бўйига кетардим. Тўйдан бутунлай кўнглим қолганди, чунки тўй кунига режалаштирган ҳамма ишларим Санам опам билан боғлиқ эди, Санам опамсиз бўлмасди.

    Ҳар доим «вечер»ларга кийиб борадиган яшил куйлагини кийишлари керак эди, мен эса доимгидек опамнинг ёнидан жилмай қишлоғимизнинг ёмон йигитлари келса, опам айтгандек уларни уришардим. Улар барибир менга тегишолмайди, чунки акамдан ҳаммаси қўрқади, айниқса, армияга бориб келганларидан кейин. Санам опамнинг дугоналари ҳам мени эркалатиб қўярди, «Қувончбек Санамнинг ҳимоячиси», дейишарди…

    «Ёки Санам опамни акам хафа қилдимикан, тўйимга борма деган бўлсачи. Ҳа, акам хафа қилган, тунов куни ҳам «Бўлди, Санамларникига борма», деганди менга. Нега унақа қилади? Опам яхшилар-ку. Бермайман. Санам опам ёзган хатларни сенга бермайман, ўзимда олиб қоламан энди. Тўйингни ҳам анави ичадиган ошналаринг билан қилавер. Мен шу ерда ўтираман, бормайман тўйингга, шеър ҳам айтмайман, ўйнамайман ҳам. Санам опамни сен хафа қилгансан, армияга кетганингда ҳам йиғлагандилар, ўшандаям сен хафа қилгансан…» ариқ ёқасига боргунимча ҳам, тол тагида ўтирганимда ҳам фақат шу гаплар хаёлимдан қайта-қайта ўтарди.

     Қанча ўтирдим, билмайман. Тоғамнинг ўғли келиб олиб кетди. Қанча ҳархаша қилсам ҳам, тўйга олиб кетди.

    Гоҳ аям, гоҳ отам қўлимдан олиб даврага судрайди. Уларнинг қўлидан юлқиниб чиқиб четга ўтиб кетаман. Бу ҳол бир неча марта такрорлангач аямнинг жаҳли чиқиб, уришиб берди.

       — Ўйнамайман. Тўйларингни ўзларинг қилаверинглар. Керакмас! — дедим мен йиғлаб, ҳамма менга қаради. Орадан дақиқа ҳам ўтмасдан ҳаммаси жойига тушиб, мендан эътиборларини олишди. Ёш боланинг оддий инжиқлигига йўйишгани аниқ, менинг ичимда нима борлигини қаердан ҳам билишарди. Ҳеч қайсисининг хаёлига Санам опам келмасди, ҳаммаси қийқириб, хурсанд ўйнаб ётишибди катталар ҳам, болалар ҳам.

    «Санам опамни ҳамманг йиғлатгансан.»

    *     *     *

       Санам опам аввалгидек  бурнимни чимчиламайдиган, қулоғимдан беозор тортқилаб эркаламайдиган бўлди. Шундай бўлса ҳам уларникига деярли ҳар куни борардим. Опам бошқача бўлиб қолган, умуман аввалгидай эмас. Деярли кулмасдилар, ҳар доим ғамгин юрадилар, ишларини ҳам қўл учида қилади, Рисолат янгам эса уришади. Опамга ҳамдард бўламан, нима гаплигини аниқ билмасам ҳам шундай қилавераман. Ортларидан қолмайман, уларга қўшилиб мен ҳам ғамгин юраман, баъзи — баъзида маюсгина жилмайиб юзимдан ўпиб қўядилар, шунақа пайтларда кўнглим ёришгандек бўлади, опам мени олдингидек яхши кўряптилар дейман. Аммо, бу шунчаки, миннатдорлик белгиси эканини ҳис қиламан. Шу аснода орадан уч ой вақт ўтди.

     Санам опамнинг тўйи бўлди. Санам опамни олиб кетишди. Санам опамни йиғлатиб олиб кетишди. Санам опамни тўй қилиб олиб кетишди…

     Рисолат янгамларникига бормайдиган бўлдим, лекин ҳар куни бўйлайман, опам келгандир дейман. Йўқ, опам келмайди. Тунлари ўйлаб чиқаман, «Опам кечқурун келиб кетаётган бўлсачи, мен билмай қолаётган бўлсамчи», дейман.

     Ҳар куни иккита сигиримизни ариқ ёқасига боқиб келаман. Уйдагилар «Бўлди, энди мол ташқаридан бир нарса олиши қийин» дейишади, лекин мен барибир хайдайвераман, чунки Санам опам келсалар бехабар қолмай дейман, мол боқиш баҳонасида Рисолат янгамларнинг уйининг олдидан ўтаман, тўхтаб-тўхтаб ўтаман, йўл қараб — йўл қараб ўтаман. Болаларга қўшилмайман, бир чеккада ўтираман. Ўзи мол боқадиган болалар сийрак бўлиб қолган, шуниси яхши. Паналаб — паналаб йиғлаб оламан, нимадир деб йиғлагим келади, кимнидир айблаб йиғлагим келади, лекин нима дейман? Фақат ғўлдирайман, нима деяётганимни ўзим ҳам билмайман, йиғлайман.

    Баъзида қандайдир иш билан Рисолат янгамларникига бориб қолсам, сўрайман дейман — Санам опам ҳақида, қачон келишлари ҳақида, кўп нарсани сўрамоқчи бўламан, лекин сўролмайман, нимадир ушлаб қолаверади, қанақадир бемаъни чегара туради. Фақат алам қилади.

     Ўша куни ҳар доимгидек сигирларимни уйга ҳайдаб келаётгандим Рисолат янгамларнинг дарвозаси ёнида турган машинага кўзим тушди, сигирларимни йўлга солиб юбордимда ўша тарафга юрдим. Санам опам келганини кўнглим сезиб турарди, деярли икки ойдан бери кутаман, ахир… Дарвозанинг қия очиқ турган эшигидан бошимни суқдим: ҳовлида бегона одамлар юрибди. Санам опамни кўрдим. У мени кўрмади, меҳмонхонага кириб кетди. Хурсандлигимдан шошиб ҳовли ичига югурдим, лекин ийманибми, бошқа сабаблими уй ёнига етмасимдан тўхтаб, туриб қолдим. Авваллари бу ҳовлида ўз уйимдагидек юрардим, энди эса бегоналашиб кетгандекман, шу ўтган вақт давомида бу ҳовли мени унутгандек, мендан «Кимсан?», деб сўраб тургандай туйиларди. Қўлида патнисда нималардир кутариб Рисолат янгам чиқиб қолди. Негадир менга ҳайронлик аралаш совуқ нигоҳ билан қарадиларда ошхонага кириб кетди.

       — Қувончбек, уйларингга бор сен. Бу ерда юрма. — деди Рисолат янгам ошхонадан чиққач. Гапларини совуқ оҳангда айтдими, ё менга шундай туйилдими, хўрлигим келиб кетди. Қандай тез кирган бўлсам шундай тез чиқиб кетдим, чунки аллақачон йиғлай бошлагандим.

     Яна ариқ бўйига йўл олдим. Тол тагига етишни кутолмасдим, йўлда йиғлаб борардим, ўксиб-ўксиб йиғлардим, алам билан йиғлардим. Лаънатлар ўқирдим, ўзим билмаган, қанча ўринсам ҳам тушунолмаган сабабларга лаънат айтардим. Ўзимдан айб излайман, Санам опамни мендан узоқлаштирган, Рисолат янгамни менга ёмон қаратган айбимни излайман. Тополмайман. Яна нималардир деб йиғлаяпман, аммо «опа» деган сўзимдан бошқасини тушунолмайман. Йиғимнинг овозидан ўзим қўрқиб кетдим қанақадир ваҳимали эди. Оғзимни кафтим билан ёпиб йиғлайман, энди фақат шунақа йиғлашимни билиб йиғлайман, йиғимга ҳам бемаъни чегара қўйиб йиғлайман.

     Ҳолсиз бўлиб қолдим, жим бўлиб қолдим, улғайиб қолдим. Баданимни титроқ босиб, совуқ егандек бўлдим. Ичим бўшаб қолди. Хаёлимда бир гап қолди: «Ҳамма тўй қилади, демак, ҳамма ёмон.»

    2020-йил

    Шаҳобиддин Луқмон

    Javob yozing

    Izoh yozing
    Ismingizni kiriting