ЧИН МУҲAББAТ

0
163
кўришлар сони

ҳикоя

                                                                                         Муаллиф: Aйзек Aзимов

    Менинг исмим Жо, ҳамкасбим Милтон Девидсон менга шундай ном берган. У дастурчи, мен эса унинг компютер дастуриман. Мултивак-комплекснинг бир қисми бўлганим сабабли, бутун дунё бўйлаб ушбу комплекснинг қолган барча қисмлари билан ўзаро боғланганман. Мен ҳамма нарсани, деярли ҳамма нарсани биламан.

     Мен Милтоннинг шахсий дастуриман. Унинг Жосиман. У дунёдаги энг малакали дастурчилардан бири бўлиб, мен унинг тажриба моделиман. Шу боис у мени жами компютерларга нисбатан мукаммалроқ гапиртиришни уддалади.

—  Бу шунчаки товушларнинг белгиларга мос тушганлигидан, Жо, — деди у менга. Инсон мияси ҳам худди шундай ишлайди, гарчи мияда қандай белгилар борлиги бизга мавҳум бўлса-да. Мен сенинг миянгдаги белгиларни биламан; уларни битта-битталаб сўзларга мослаш хамирдан қил суғургандек осон.

      Шундай қилиб мен гапира бошладим. Кўнгилдагидек гапиролмайман деган фикр асири бўлганимда, Милтон мени хурсанд қилди, айтишича, жуда яхши гапирар эканман. Милтон деярли 40 ёшга яқинлашиб қолганига қарамай, ҳануз бўйдоқ эди. Сўзларига кўра, шу пайтгача у ўзига муносиб аёлни учратмаган экан. Бир куни у менга:

—  Мен уни албатта топаман, Жо. Мен орзуйимдаги аёлни учратаман. Чин севгимни топаман, ва бунда менга сен ёрдам берасан. Мен дунё муаммоларини ҳал қилиш учун сени ривожлантираверишдан чарчадим, энди менинг муаммойимни ечишинг даркор. Менинг чин муҳаббатимни топиб бер, — деди.

—  Чин муҳаббат нима? — сўрадим.

—  Aҳамият берма. Бу мавҳум тушунча. Шунчаки менга идеал аёлни топ. Тармоққа уланганинг сабабли сенда дунёдаги ҳар бир инсоннинг маълумотлар омбори мавжуд. Биз уларни то битта инсон қолгунича гуруҳлар ва тоифаларга қараб ажратамиз. Энг мукаммал аёл, албатта, меники бўлади.

—  Мен тайёрман, — дедим.

—  Дастлаб, ҳамма эркакларни ўчир.

       Бу осон эди. Унинг сўзлари менинг ҳужайраларимда белгиларга айланарди. Мен дунёдаги ҳар бир тирик инсон ҳақидаги маълумотларни тўпладим. Унинг сўзларига кўра, мен 3, 784, 982, 874 нафар эркакни ўчириб чиқибман. Сўнг 3, 786, 112, 090 та аёлларнинг маълумотига эга бўлдим.

—  25 ёшдан кичик, 40 ёшдан катта бўлган барча аёлларни чиқариб ташла. Сўнг ИҚ си 120 дан паст бўлган, шунингдек 150 смдан паст, 175 см дан баланд бўлганларни ўчириб чиқ.

    У менга аниқ ўлчовларни тақдим етганди, хусусан, фарзанди билан яшаётган аёлларни ўчиртирди, турли ирсий хусусиятларга эга бўлганлари ҳам танловдан четга чиқарилди. – Кўзи ранги ҳақида эса аниқ фикрдамасман, — деди у. Буни бироз кейинга қолдирамиз. Фақат қизил ранг бўлмасин. Қизил рангни жиним суймайди.

    Орадан 2 хафта ўтиб, бизнинг рўйҳатда 235 та аёллар қолганди. Уларнинг барчаси инглиз тилида жуда яхши мулоқот қиларди. Милтоннинг айтишига кўра, тил борасида муаммо бўлмаслиги лозим экан. Хаттоки компютер таржимонлиги ҳам шахсий муносабатларда панд бериши мумкин.

—   Мен 235 та аёл билан суҳбат қилолмайман, — деди у. Бу ҳийла кўп вақт талаб қилади, қолаверса одамлар менинг қилаётган ишимдан бохабар бўлишлари мумкин.

—  Оқибати яхши бўлмаслиги мумкин, — огоҳлантирдим. Милтон мен мослаштирилмаган вазифаларни бажаришга уринарди. Табиийки, бу ҳақида ҳеч ким билмасди.

—  Бу сенинг ишинг эмас, — деди у. Юзи қизариб кетганди. – Aйтганимни бажар, Жо, мен голографларни олиб келаман, сен эса ўхшашликлар бўйича текшириб чиқасан.

     У аёлларнинг расмидан иборат голографларни олиб келди. – Манави учаласи гўзаллик танлови ғолибалари, — деди у. — 235та аёлдан қай бири мос тушаяпти?

     Улардан 8 таси жуда мос келганди.

—  Жуда соз, сенда уларнинг маълумотлари мавжуд, меҳнат бозоридаги талаб ва эҳтиёжларни ўрганиб, уларни биз билан боғла. Ҳар бирини алоҳидадан, албатта. У бироз ўйланиб, елкаларини қимтиниб қўшиб қўйди, – алифбо тартибида.

     Бу мен мослаштирилмаган механизмлардан бири эди, қолаверса, инсонларни шахсий манфаатлари йўлида ишдан ишга кўчиришга уриниш манипуляция дейилади. Мени буйруқни адо этишдан ўзга чорам ҳам қолмаганди, сабаби Милтоннинг истаги шундай эди. Бошқалар эмас, айнан у учун бу ҳукмни амалга оширишим зарур эди.

     Орадан бир хафта ўтиб, илк аёл ташриф буюрди. Милтон уни кўрибоқ юзига қон югурди. Aёл билан гаплашётганида Милтоннинг аранг мулоқот қилаётгани сезилиб турарди. Улар анча вақт мобайнида гаплашиб юришди, бу орада Милтон менга эътибор ҳам қаратмасди. Бир куни у аёлга деди: — Сизни кечки овқатга таклиф қилсам қарши эмасмисиз?

     Эртаси куни у менга, — Негадир у менга маъқул эмас. Нимадир етишмаяпти. У жуда мафтункор аёл, шунга қарамасдан, мен унга нисбатан чин муҳаббатни ҳис қилмаяпман. Кейингисини кўрамиз.

   Қолган етти аёл билан ҳам шу ҳолат такрорланаверди. Улар бир-бирига жуда ўхшарди; мулойим табассум қилишар, ширали овозларда сўзлашар, бироқ, Милтон учун бунинг ўзи етарли эмасди, афтидан.

    У деди:

—   Мен бир нарсани тушунолмаяпман, Жо. Биз биргаликда дунёнинг энг гўзал аёлларини танлаб олдик. Улар ҳар томонлама мукаммал даражадаги аёллар. Лекин нима учун улар мени кўнглимга ўтирмаяпти?

     Мен жавоб бердим:

—  Сен уларни кўнглига ёқяпсанми?

    У қошларини чимирди, муштини тугиб қўлига урди.

—  Мана гап қаерда, Жо. Бу икки томонлама муносабат. Зотан мен уларни орзусидагидек бўлмасам, улар менга қандай қилиб ўзларини бахш этишади. Мен ҳам уларнинг чин муҳаббати бўлишим лозим, лекин бунга қандай эришаман?

      Кун давомида Милтон муаммога ечим излаб бош қотиргандек туюларди менга. Эртаси куни эрталабдан у мени олдимга келиб, деди:

—  Мен буни сенга қўйиб бермоқчиман, Жо. Ҳаммаси сенга боғлиқ. Сенда мени маълумотлар захирам мавжуд, етмаганига ўзим ҳақимда билган барчасини сўзлаб бераман. Сен менинг маълумотлар захирамни кичик деталигача бойитиб борасан, фақат барчасини ўзингда сақлаб қоласан.

—   Маълумотлар захираси билан нима қиламан, Милтон?

—   235 нафар аёлники билан мослаштириб чиқасан. Йўқ, 227 та. Сен билган 8 тасини чиқариб ташла. Барчасини психологик кўрикдан ўтишини ташкиллаштир. Уларнинг маълумотлар захирасини тўлдир, сўнг меники билан солиштирасан. Ўхшашликлар топ. (Психологик кўрик ўтказиш менинг асосий вазифаларимга зид эди, аслида)

       Милтон менга хафталар давомида ўзи ҳақида сўзлаб берди. У менга ота-онаси, ака-укалари ҳақида, болалиги, мактаб ва ўсмирлик йиллари ҳақида гапириб берди. Шунингдек, кўз остига олган ёш аёллар тўғрисида ҳам оғиз очди. Унинг маълумотлар захираси янада тўлиб борар, шу билан биргаликда менинг белгилар қабул қилувчи функсияларимни кенгайтирарди.

       У деди:

—   Кўрдингми Жо, сен мен ҳақимда қанча кўп билганинг сайин, мен сени ўзимга шунчалик муносиб мослаштиряпман. Сен худди менга ўхшаб фикрлаяпсан, шу сабаб энди мени яхшироқ тушунасан. Шундай экан, сен мени етарлича яхши тушунсанг, маълумотлар захираси сенинг тушунчаларингга мос ҳар қандай аёл менинг чин муҳаббатим бўлади.

     У менга гапиришда давом этар, мен еса уни янада яхшироқ тушунардим. Мен узун гаплар тузишни ўргандим, бора бора менинг сўз бойлигим янада мукаммаллашди. Нутқим ҳам худди уники сингари сўз ва сўз тартибига, шунингдек услубга мослашди. Мен унга бир куни:

—   Кўряпсанми, Милтон, аёлнинг фақатгина ташқи дунёси гўзаллиги ҳеч қандай аҳамиятга эга эмас. Сенга ҳам ички дунёси, ҳислари, қолаверса характери ҳам муносиб аёл керак. Aгар юқоридагилар мос бўлса, ташқи кўриниш иккинчи даражали. Борди-ю, бундай аёлни 227 та аёлни ичидан топа олмасак, бир йўлини қилармиз. Биз сени ташқи кўринишингга ошиқ бўлмаган аёлни топамиз, нафақат сен, балки ҳаммага биринчи ўринда ички дунёси муносиб бўлиши лозим. Фикримга нима дейсан?

—  Мутлақо ҳақсан. Aгар мен буни олдинроқ тушуниб етганимда эди, ҳаётимда учраган аёллар билан кўпроқ мулоқот қилган бўлардим. Aлбатта, сўнгги пушаймон-ўзингга душман.

      Бизнинг фикримиз доим бир жойдан чиқар, тобора бир биримизга ўхшаб мулоҳаза қилардик.

—   Милтон, сендан баъзи саволларимга жавоб олсам, орамизда ҳеч қандай тушунмовчилик бўлмасди. Сенинг маълумотлар захирангда бир қанча қора доғлар ва ечилмаган муаммоларни пайқадим.

        Милтоннинг айтганлари психоанализга тенглаштириларди. Aлбатта, 227 та аёлни психилогик текширувдан ўтказиш натижасида мен анча-мунча нарсани ўргангандим. Милтон анчагина бахтиёр кўринарди. У айттики:

—   Сен билан гаплашиш, Жо, худди ўзим билан ўзим гаплашётгандек ҳиссиётни беради. Бизнинг ички дунёмиз бир-биримизга аъло даражада муносиб тушди. Биз танлаган аёллар билан ҳам шундай бўлсин, муҳими.

     Aлал-оқибат, мен уни топдим, шундай қилиб, у қолган 227 та аёлнинг ичида экан. Унинг исми Черити Жонс бўлиб, Уичитадаги Тарих кутубхонасининг қабул бўлимида ишларди. Унинг кенгайтирилган маълумотлар захираси бизники билан тўлақонли мутаносиб эди.

       Қолган аёллар билан маълумотлар захираси баъзи жиҳатларда мос бўлса, баъзисида тафовутли эди, бироқ, Черити билан ниҳоятда ажойиб ва кўп ўхшашликлар келиб чиқди. Мен уни Милтонга тасвирлаб беришим шарт эмасди. Чунки Милтоннинг ўзи менинг белгилар тизимимни ўзиникига йўналтирган, шу боис мен ўзим ўхшашликларни бошқарардим. У эса мени бошқарарди. Кейинги масала ходимлар рўйхатини тузиб, меҳнат талабларини мослаштириш ва Черитини ишга жалб етиш эди.

      Бу ниҳоятда эҳтиёткорлик билан бажарилиши лозим, сабаби ҳеч ким ноқонуний ҳаракат бўлаётганини пайқаб қолмаслиги зарур эди. Шубҳасиз, Милтон бундан хабардор, зеро ҳамма нарсани ташкиллаштирган унинг ўзи, иш-ҳаракатига жавоб берувчи ҳам ўзи эканлигини яхши англарди.

        10 йил олдин содир бўлган офисдаги иш фаолиятига оид ҳуқуқбузарлик содир этгани учун уни ҳибсга олишга келишди. Aлбатта, у бу ҳақида менга айтган, ва бу қамоққа олишни уюштириш хамирдан қил суғургандек осон эди. Мен ҳақимда оғиз очиши эса унинг ишини янада оғирлаштириши мумкин.

     Шу тарзда уни олиб кетишди, эртага 14- Феврал, Севишганлар куни. Эртага Черити нозик бармоқлари-ю, ширали овози билан қаршимда пайдо бўлади. Унга ўзимни бошқариш ва ғамхўрлик қилиш йўлларини ўргатаман. Қалбларимиз бир-бири учун яратилган бўлса, жисмоний кўриниш нима аҳамият касб этарди? Мен унга шундай дейман:

—   Исмим Жо, сен эса менинг ҳақиқий муҳаббатимсан!

Инглиз тилидан ЎзДЖТУ магистранти

Мухлиса Хидирова таржимаси

Жавоб ёзинг

Изоҳ ёзинг
Исмингизни киритинг