Франц Кафка. Икки ҳикоя

0
339
кўришлар сони

Кўприк

Мен мустаҳкам бўлсамда эътиборсиз эдим, мен кўприк эдим, мен жарлик устида ётардим. Ернинг бу томонига оёқларимнинг бармоқлари ботган, у томони бўйлаб қўлларим; мен тишларим билан қумоқ тупроққа тирмашиб олганман. Менинг камзулим орқа этаклари икки ёнимда шалвирарди. Пастда муздек суви фарел балиқлари билан тўлиб тошган ариқ шовуллайди. Ҳали биронта сайёҳ бу ўтиб бўлмас дарада санғимаган, кўприк ҳали хариталарга киритилмаганди… Шу тариқа мен ётган ҳолатда кутардим; беихтиёр кутишга мажбур эдим. Шунисиям борки, бирор кўприк қуламай туриб, ҳадеганда тикланмайди, кўприк бўлишдан чарчамайди.

Бу аллақандай тарзда оқшомга яқин бўлганди – бу биринчими, мингинчи оқшоммиди билмайман: менинг фикрларим доимо палапартиш ва қур айланарди. Ёзнинг оқшомга яқин кунларини бирида овлоқда ариқлар шилдираган маҳал эди, шунда одам қадамлари овозини эшитдим!

-Мен тарафга юр, мен тарафга…

Кўприк, тўғрилансангчи, хизмат қил, ушлагичларсиз чорқирра тутқичлар сенга ишонган кимнидир кўтариб тура ол. Унинг ишончсиз одимларини енгиллаштир, мободо у қалқиб кетса нимага қодирлигингни кўрсат ва аллақайси тоғ тангриси каби уни нариги қирғоқа улоқтир.

У яқин келди, ҳассасининг темир учлари билан мени турткилаб кўрди, кейин у билан менинг камзулим этакларини кўтариб тўғрилаб қўйди. У атрофга тажжубланган кўйи аланглаб, ҳассаси учини менинг ҳурпайган сочларим орасига ботирди ва узоқ вақт олмай турди. Сўнгра эса унинг ортидан мен ҳам водийлар ва тоғлар оша орзулар бағрига сингишиб бораётганим маҳал у менинг танам ўртасига иккала оёғи билан сакради. Мен шошганимдан ғайритабиий оғриқдан қалқиб тушдим. Бу ким эди? Болами? Арвоҳми? Кўча қароқчисими? Жонига қасд қилмоқчи бўлган одамми? Аёллар шайдосими? Бузғунчими? Ва мен уни кўриш мақсадида ўгирила бошладим…

-Кўприк ағдарилмоқда!

Мен ўгирилишга улгурмай, аллақачон қулагандим. Мен қулашим билан шарқираб оқаётган сувдан доимо менга хушмуомалалик билан боқиб тургувчи силлиқланиб кетган учқур тошлар билан тимдаландим.       

Дарвозани қоқиш

Бу жазирама ёз кунларида бўлганди. Биз синглим билан уйга қайтаётиб, танбаланган дарвозалар ёнидан ўтаётгандик. Билмадим, шўхлиги тутибми, ё паришонликдан синглим дарвозаларни қоқди балки, умуман қоқмагандир ҳам, шунчаки қўлларини мушт қилиб пўписа қилгандир. Йўл чапга қайрилиб кетар ва юз қадамчалардан кейин қишлоқ бошланарди. Бизлар учун бу қишлоқ бутунлай бегона эди, аммо биз биринчи уй тенгомойига етган ҳам эдикки, барча эшиклардан одамлар ёғилиб чиқишиб, бизларни недандир огоҳлантиришга ҳам, саломлашишга ҳам ўхшамаган тарзда ирғай бошлашди. Уларнинг ўзлари ҳам қўрқув ичида эдилар. Улар қўрқувдан жунжикиб туришар ва бармоқлари билан ҳозиргина биз ёнидан ўтган қўрғонни кўрсатиб, дарвоза тақиллагани тўғрисида баҳслашишарди. 

Қўрғон эгалари бизнинг устимиздан арз қилишини ва ҳозироқ тергов бошланишини айтишарди. Мен мутлақо хотиржам эдим ва турли йўллар билан синглимни тинчлантирардим. Авваласи у сираям тақиллатмади, мободо бир мартагина тақиллатган бўлсада, буни ҳеч ким ҳеч бир йўл билан исботлаб бера олмайди. Мен атрофимдагиларни бунга ишонтирмоқчи бўлардим, улар мени тинглардилар-у, ўз фикрларини ошкор қилмасдилар. Сўнгра нафақат менинг синглимни, мени ҳам акаси сифатида жавобгарликка тортишларини иддао қилдилар. Мен табассум билан бош ирғардим холос. Биз ҳаммамиз – узоқда паға-паға тутунни кўриб, қачон олов пуркаларкан деб кутганинг каби қўрғон томонга қараб турардик. Тўғрисиям, тез орада кенг очилган дарвозага отлиқлар кириб кетишди. Чанг булутлари ҳамма ёқни қоплаб олди, фақатгина узун найзаларнинг учқур учларигина йилтилларди. Бўлинма қўрғон ичкари ҳовлисига кириб улгурмаёқ, чамаси шу ондаёқ орқага қайтишган бўлсалар керак биз томонга от қўйиб келишарди.  Мен ишни ўзим ҳал қилиш мақсадида синглимни бу ердан узоқлаштиришга интилардим. У эса мени ёлғиз қолдиргиси келмай қаршилик кўрсатарди. Мен ҳеч қурса нуфузли жанобларнинг олдида тузукроқ кўйлакда ҳозир бўлиш керак деб уни кийимларини алмаштириб олишга кўндиришга ҳаракат қилардим. 

Оқибатда у рози бўлди ва уйга жўнади, уйгача эса ҳали анча узоқ эди. Шу вақт отлиқлар етиб келишди ва эгардан тушмай, менинг синглимни талаб қила бошлашди. У ҳозир йўқ эди, аммо у бироз туриб келади, дея   журъатсизгина жавоб қилишди уларга.

Отлиқлар бунга анчайин бефарқ қарашди – улар учун мени ушлаш ҳаммасидан муҳимроқлиги шубҳасиз эди. Уларнинг ичида икки нафари асосий ролни ўйнарди – серғайрат ёш жаноб, қози ва унинг Асман фамилиясига жавоб қайтарган юввош ёрдамчиси. Менга деҳқонлар болохонасига киришни таклиф қилишди. Мен оҳиста, бошимни сераклатиб, ношудларча безовталаниб, ташриф буюрган жанобларнинг совуқ нигоҳлари остида у ерга йўналдим.

Мен ҳамон, мен шаҳарликни биринчи сўзларимданоқ бу деҳқонлар тўдасидан ажратиб олишиб, ҳатто ҳурмат кўрастиб қўйиб юборишади дея ҳисоблардим. Аммо қози, мен остонага қадам босмасимданоқ, мендан олдин болохонага ирғиб чиқиб, “Мана, мен кимга ачинаман” деган сўзлар билан кутиб олди. Бунинг билан у менинг ҳозирги аҳволимни эмас балки, мени нима кутаётганини кўзда тутарди. Хона деҳқон болохонасидан кўра кўпроқ турмахонага ўхшаб кетарди. Полга тош плиталар ётқизилган, деворлар қиппа яланғоч ва қоп-қора, фақат айрим жойларида темир халқалар ажралиб турарди; ўртада жарроҳлик столи ва сўри ўртасидаги катталикда нимадир бор.

Мен қачонлардир турмахоналарникидан бошқа ҳавони сипқорганманми?

Мободо менда озод қилинишим учун зиғирчагина умид бўлганида, мана, қандай асосий савол менинг қаршимда намоён бўлмоқда тўғрироғи, намоён бўлган бўларди.

Рус тилидан Ўктам Одилов таржимаси

Жавоб ёзинг

Изоҳ ёзинг
Исмингизни киритинг