Prust anketasi: 1-juftlik

6
2125
ko'rishlar soni

Fransuz yozuvchisi Marsel Prust o‘n uch yoshida bir kundalik tutadi. U ushbu kundalikka o‘zini yaxshiroq anglashi uchun ingliz tilida yigirma yettita savol yozib chiqadi va har yili o‘sha savollarga o‘zi javob beradi. Keyinchalik u xuddi shu kundalik anketani do‘sti Antuanetta Farega beradi. Fare Prustning bo‘lajak biografi sifatida anketani saqlab qo‘yadi va Prust o‘limidan bir-necha yil o‘tib e’lon qiladi. Yevropa va jahonning bir qancha mashhur yozuvchilari mazkur anketaga javob yozishgan. Keyinchalik bu savollar jamlanmasi adabiyot tarixiga «Prust anketasi» nomi bilan kiradi.

Saytimizda ushbu loyihaning ilk ishtirokchilari — shoira Mehrinoz Abbosova hamda yozuvchi Sherzod Ortiqov bo‘ldi. Marhamat, Prust anketasidagi savollarga berilgan javoblarni o‘qishingiz mumkin.

Anketa savollari:

1. Sizni eng ko‘p nima xafa qiladi?

Sh.Ortiqov: Meni tushunmayotganliklari xafa qiladi. Balki bu mening aybim bilan ro‘y berayotgandir, ammo aniq bilamanki, atrofimdagilar ham ko‘pincha meni tushunishni istashmaydi. O‘zbek adabiyoti misolida olib qaraydigan bo‘lsak, fusunkor realizm, tanqidiy-realizm, syurealizmni bu muhit ham, kitobxonlar ham yo xazm qila olishmaydi, yo qiyinchilik bilan qabul qilishadi. Men shu realizm janrini sevaman, shunga yoziqlarim orqali atrofimdagilarga g‘oyamni yetkazish jarayonida rosa ko‘nglim cho‘kadi. Shu ko‘p xafa qiladi. Menimcha, o‘zbek adabiyoti yo men targ‘ib qilayotgan janrga moslashadi, yoki men bevaqt o‘lib ketaman.

M.Abbosova: Hamma o‘z hayotini yashamasligi. Hadsizlik.

2. Qayerda yashashni istardingiz?

Sh.Ortiqov: Qanchalik g‘ayritabiiy tuyulmasin, bir umr so‘lim Farg‘onada yashashni istardim. Bu yerda yaqinlarim, do‘stlarim bor. Ehtimol, biror kun o‘zim orzu qilgan Parijga borib, Luvrni va Gyugo uy muzeyini ziyorat qilarman, Yasnaya Polyanaga borib Tolstoyning qabrini. Venaga borib, opera tomosha qilarman yoki Moskvaga borib Tretyakov galereyasidagi ajoyib kartinalarni. Ammo Farg‘onaga qaytib kelishim yuz foizga aniq.

M.Abbosova: Istanbul keldi negadir xayolimga. Ammo, vaqtinchalikka baribir. Dunyoning har burchida yashab ko‘rgim keladi. Shu yerdan boshqa joyda uzoq turolmasam kerak baribir.

3. Hayotingizdagi eng baxtli lahzani ayta olasizmi?

Sh.Ortiqov: Menimcha, bu talaba bo‘lganligimni eshitganimdagi lahza bo‘lsa kerak. Davlat granti asosida institutga qabul qilinganimda rostdan o‘zimni dunyodagi eng baxtli insondek his qilganman.

M.Abbosova: Farzandim tug‘ilgan lahza.

4. Qanday xatolarni ikkilanmay kechirib yubora olasiz?

Sh.Ortiqov: Aslida men barcha xatolarni ko‘zimni chirt yumib kechirib yubora olaman. Tabiatan kek yoki gina saqlaydigan inson emasman. Shunchaki bitta narsani-xiyonatni kechirmayman, xolos.

M.Abbosova: Xato qilganini tan olib, chin dildan uzr so‘rasa, har qanday xatoni (tag‘in kim biladi?!)

5. Siz yaxshi ko‘rgan ayol personaj.

Sh.Ortiqov: Men yaxshi ko‘rgan ayol personaj-Tatyana Larina. Pushkinning “Yevgeniy Onegin” asarini o‘qiganimda bu personajning ichki dunyosiga, tarbiyasiga va samimiyligiga maftun bo‘lib qolganman. Oradan yillar o‘tgan bo‘lsa-da, Tatyana hanuz sevimli personajim.

M.Abbosova: «Yolg‘izlikning yuz yili»dagi Ursula

6. Siz yaxshi ko‘rgan erkak personaj.

Sh.Ortiqov: Knyaz Andrey Bolkonskiy eng sevimli erkak personajim. Unda erkak uchun zarur bo‘lgan barcha narsa- g‘urur, salobat, viqor, keng dunyoqarash mavjud. Tolstoyning mazkur personaji kabi biror bir erkak personaj to‘laqonli qanoatlantirmagan meni, ya’ni idealimga mos tushmagan.

M.Abbosova: «Telba»dagi Knyaz Mishkin.

7. Tarixdagi siz yaxshi ko‘rgan qahramonlarni ayta olasizmi?

Sh.Ortiqov: Brutni alohida ta’kidlagan bo‘lardim. U qadimgi Rimda demokratik davlat tuzumini o‘rnatish uchun qo‘lidan kelgan barcha narsani qilgan, hatto Sezarga suiqasd qilgan. Shuningdek, Axillesni ham yaxshi ko‘raman. Gomerning dostonidagi bu qahramon o‘z dovyurakligi va matonati bilan meni qoyil qoldirgan.

M.Abbosova: Payg‘barimiz Muhammad Mustafo (s.a.v), Hadicha (r.a) Oisha (r.a), Uvays Qaraniy, Imom Buxoriy, Robiya Adaviya, Alisher Navoiy, Zahiriddin Muhammad Bobur, Uvaysiy, Nodirabegim, Zebuniso.

8. Real hayotda siz eng hurmat qilgan ayol.

Sh.Ortiqov: Hayotda onam hurmatimga sazovor, o‘zbek adabiyotida shoira Gulnoz Mo‘minovani ko‘proq hurmat qilaman. Gulnoza opa doim samimiy va nafaqat ijodim, balki adabiy jarayon haqida ham o‘z fikrini ob’yektiv ayta oladi. Shu jihati yaxshi.

M.Abbosova: Hamma ayollar.

9. Siz ijodini sevgan rassom kim?

Sh.Ortiqov: Vinsent Van Gogning ijodini telbalarcha sevaman. Impressionizm janriga qiziqqanim uchun, shu janrda ijod qilgan barcha rassomlar ijodiga moyilligim bor aslida. Van Gogni ko‘proq yaxshi ko‘raman. Uning kartinalari shunchaki hayratlanarli. Hayotni tabiatda bor ranglar asosida sizga ko‘rsatadi.

M.Abbosova: Van Gog, Klod Mone, Otto Kim.

10. Siz ijodini sevgan musiqachi yo bastakor kim?

Sh.Ortiqov: Frederik Shopen eng sevimli bastakorim. Uning hayoti va ijodi haqida o‘qimagan kitobim qolmagan hisob. Musiqasi doimiy kayfiyatimni o‘zida namoyon qiladi. Qachonlardir kimdir Shopen musiqasida jannatning ovozi eshitiladi, degandi. Shu fikrga qo‘shilaman. Uning Yomg‘ir valsi  va Sirli o‘rmon musiqiy kompozitsiyalari eng sevimli musiqiy asarlarimdan.

M.Abbosova: Shopen, Botir Zokirov.

11. Bir erkak sizningcha qanday bo‘lishi kerak?

Sh.Ortiqov: Samimiy, og‘ir va bosiq. Shuningdek, xarakterida qatiyat, o‘ziga ishonch va mag‘rurlik bo‘lishi kerak.

M.Abbosova: Halol.

12. Bir ayol sizningcha qanday bo‘lishi kerak?

Sh.Ortiqov: Mehribon, g‘amxo‘r va qalbi toza.

M.Abbosova: Sirli.

13. Siz eng sevgan hislat.

Sh.Ortiqov: Men odamlardagi mehribonlikni qadrlayman. O‘zim yoqtirgan, o‘zimga yaqin olgan insonlarimga mehrimni doim ulashaman, ulardan ham shuni kutaman. Bu men yaxshi ko‘rgan eng yaxshi xislat. Ayniqsa, sevgan insoningni tizzasiga bosh qo‘yib, u sochlaringni silayotgan mahal uyquga ketish yoki uni quchgancha  deraza oldida qahva ichib, tashqarida yog‘ayotgan yomg‘irni kuzatib o‘tirish-jannatga tushish bilan barobar.

M.Abbosova: Kengfe’llik

14. Qaysi ishni bajarayotganda o‘zingizni baxtli his qilasiz?

Sh.Ortiqov: Menimcha, ijod qilayotganimda o‘zimni baxtli his qilaman. Ijod menga taskin beradi, bu dunyoning tashvishlarini unuttiradi, ruhimni tetiklashtiradi.

M.Abbosova: Yozayotganda, farzandimni erkalayotganda.

15. Ayni dam kimning o‘rnida bo‘lib qolishni istardingiz?

Sh.Ortiqov: O‘zimning o‘rnimda qolishni istardim. Har kim shunday yo‘l tutishi kerak, nazdimda. Kimningdir o‘rnida bo‘lib qolishni istash- bu ojizlik. O‘sha biz kumir deb bilgan yoki havas qilgan insondek bo‘lishni orzu qilishdan oldin, balki unda yo‘q narsalar bizda bordir deb mulohaza yuritishimiz lozim. Ishonamanki, shunda unda yo‘q narsalar bizda topiladi.

M.Abbosova: O‘zimning o‘rnimda!

16. Do‘stlaringizda qanday hislat va fazilatlar bo‘lishini xohlardingiz?

Sh.Ortiqov: Mening do‘stlarim ko‘p emas. «Do‘stimda» deb ayta qolay. Uni injiqliklarimni, xarakterimning past-balandini ko‘tarishini istardim. Shuningdek, mehrimga yarasha mehr berishini. Qolgani muhim emas.

M.Abbosova: Shokirlik, taqvodorlik, poklik, hamdardlik, hamquvonchlik.

17. Eng katta nuqsoningizni ayta olasizmi?

Sh.Ortiqov: Xudbinlik – eng katta nuqsonim. Bu hol o‘zimga ham yoqmaydi. Lekin, xudbinman. Nima qilay? O‘zgaradigan yoshdan o‘tganman.

M.Abbosova: Dangasalik.

18. Yaxshi ko‘rgan rangingiz qaysi?

Sh.Ortiqov: Oq rangni yaxshi ko‘raman. Unda beg‘uborlik bor. Oq rangdagi narsalarga qarasam ko‘nglim g‘uborlardan forig‘ bo‘layotgandek tuyuladi.

M.Abbosova: Binafsharang.

19. Siz sevgan gul turi.

Sh.Ortiqov: Orxideya gulini yoqtiraman. U qaragan odamni tushkunlikdan chiqararkan.

M.Abbosova: Binafsha.

20. Siz sevgan qush turi.

Sh.Ortiqov: Flamingolarni yoqtiraman. Ularni chetdan jonli kuzatish nasib qilsa, bu dunyoda jannatning bir bo‘lagini ko‘rgandek bo‘lardim.

M.Abbosova: Qaldirg‘och

21. Qaysi yozuvchining ijodini yaxshi ko‘rib o‘qiysiz?

Sh.Ortiqov: Aslida men sevib o‘qiydigan yozuvchilar juda ham ko‘p. O‘ttiztacha chiqadi sanasam. Lekin, ulardan birini baribir tanlashimga to‘g‘ri kelsa, Lev Tolstoyni tanlardim.

M.Abbosova: Gabriel Garsia Markes.

22. Qaysi shoirning ijodini yaxshi ko‘rib o‘qiysiz?

Sh.Ortiqov: Yaqinda Xalina Posvyatovskaya, Furug‘ Farruhzod, Suhrob Sipehriy, Fernando Pesoalarning ijodlari bilan tanishdim. Brodskiyni asliyatda hatm qildim. Ularning barchasini yaxshi ko‘rib o‘qidim xuddi Geyne yoki Axmatovani sevib o‘qigandek.

M.Abbosova: Boborahim Mashrab.

23. O‘zingizda bo‘lib qolishini orzu qilgan g‘ayritabiiy iste’dod turi bormi?

Sh.Ortiqov: Vaqt mashinasini yaratishni istardim. Shunda o‘n to‘qqizinchi asrning ikkinchi yarmidagi Yevropaga ketardim. Yigirma birinchi asrdan tom ma’noda zerikdim.

M.Abbosova: Rassomlik, aytgancha, bastakorlik ham.

24. Qanday o‘lishni istagan bo‘lardingiz?

Sh.Ortiqov: Deraza oldida, kresloda o‘tirib, bir o‘zim hovlidagi oppoq bo‘lib gullagan o‘rik daraxtini tomosha qilgancha o‘lishni orzu qilaman.

M.Abbosova: Jilmayib.

25. Hayotdagi shioringiz.

Sh.Ortiqov: Individual ong doim ijtimoiy ongdan bir pog‘ona balandda turishi kerak.

M.Abbosova: Hayotdan ma’no qidiravermay, hayotga ma’no bag‘ishla.

26. Ayni hozir ruhiy holatingiz qanday?

Sh.Ortiqov: Karantin sabab qoniqarli.      

M.Abbosova: Ilon po‘st tashlagandek, yangilanayotgan holatdaman qandaydir.

Nodirabegim oqqa ko‘chirdi.

6 Izohlar

  1. Sh. Ortiqovda xudbinlikdan tashqari kibr ham bor ekan.
    M. Abbosova esa anchayin bolafe‘l.
    Har kimni o‘z pozitsiyasi bo‘lgani yaxshi. Ularga omad tilayman.

  2. Sh Ortiqovda Yevropaga moyillik ustun, M. Abbosovada aksicha o‘zbekona falsafa ustun ekan.
    Har ikkala ijodkorga ham omad tilayman.

    Nodirabegim mazkur anketa savollarini boshqa taniqli va bugungi yosh ijodkorlarga ham bering.
    Javoblarni jamlab olgach e’lon qiling. Ungacha e’lon qilmay turing.

  3. Ikki anketa ishtirokchi ga qoyil chunki samimiy javob berishda
    Ortiqovni bilimi va kitobsevarligiga tasanno(yozuvchi bòlsa xam yangicha qarash kòp) Mehrinoz ancha ijodiy dunyoqarashni kuchaytirgan talabalik davrda xech badiiy kitob kòrmagandim bilsam sokin òqirkan bu ishtirokchimiz.
    Birinchi kommentdagi kibr va bolafe’l fikriga qòshilmayman bu ikki ishtirokchi xaqidagi.Bular ikkovi xam dunyo klassikasini tushunib òrganishgan.
    Tòģrisi Chopen va Tolstoy ni plus Markesni qayta òrganish istagi tuģildi menda

  4. Prust anketasining hamma ishtirokchilari oʻz olamiga, qarashiga ega, munosib kishilar. Ularni savollarga bergan javoblari bilan yaxshi ko’rib qoldim. Bilganim, ijodkorlik qondoshlikdan gap. Kuzatsangiz, ishtirokchilarning deyarli hammasi bir biriga yaqin javoblarni berganlar. Bardavom bo’lsin!

  5. Assalomu alaykum! Man ikkala yozuvchining ham javoblarini oʻqir ekanman, qachonlardir mani tushkunlikdan chiqargan, oʻzining tabassumi bilan menga savol bergan Mehrinozni yana oʻsha holatda koʻrdim. Mehrinozda oʻsha milliy ruh doimgiday kuchli. ( Fargʻonalik, Mohigul dugonasini eslolmas, lekin meni doim yodimda)
    Juda ham ajoyib anketa ekan. Men ham oʻzim un javob berib bordim.

Javob yozing

Izoh yozing
Ismingizni kiriting