Бир юз ўттиз биринчи

0
158
кўришлар сони

мистик ҳикоя

Отамнинг айтишига қараганда, уруш даврида разведкачилар отрядида бўлган бобомиз, ғалабадан сўнг, бир буюм билан уйга қайтиб, кўп ўтмай қазо қилган эканлар.

Ҳозир ҳам шу буюм, эски даҳлиздаги сандиқда туради.

Болалик пайтларим, шу сандиқни ичида нималар борлигига қизиқар эдим. Ҳатто бир гал отамдан берухсат, сандиқни очиб кўрганим ҳам эсимда!

Сандиқнинг ичида — Бобомдан қолган барча нарсалар уйилиб ётарди. Бир халта медаллар, бобомизнинг катта портрети, эски газеталар, дафна баргларига ўроғлиқ ҳарбий кийим ва союзнинг атир совунлари…

Ундан ташқари эса яна нимадир бор эди. Бу ўша бобомиз Берлиндан олиб келган буюм. У сандиқнинг энг остида турарди. Лекин уни нималигини била олмасдим. Сабаби, отам бу сандиққа зинҳор ва асло ҳеч кимни йўлатмас эдилар. Шунинг учун бўлса керак онам доим отамизнинг хаёли жойида эмас деб ўйларди.

Орадан анча йиллар ҳам ўтиб эди-ки, пайт пойлаб яшадим. Қизиқишим лаҳза бўлса-да сўнмади. Чунки мен отамнинг ҳаёли жойида эмас деган ҳазилни ёқтирмас эдим. Қизиқишим устунлик қилган куни эса ниҳоят, имкон ҳам бўй берди. Отам хизматдош ўртоқларининг олдига, қўшни қишлоққа кетдилар.

Ҳар йили бир ёки икки марта у ерга борадилар. Кечга яқин эса беозоргина бўлиб, эшик олдидан қўшиқ айтганча кириб келадилар. Ҳа, отам йилда бир қон кўпайсинни важ қилиб муссалласхўрлик қилиб турмаса бўлмайди.  Мен эса  шу вазиятдан фойдаланиб, сандиқ ичидаги нарсанинг нималигини билишга чоғландим…

Бобом Берлиндан олиб келган ўша сирли матох, оддийгина ёзув аппарати бўлиб чиқди!

Уни сандиқдан олгач, ўз хонамга олиб келдим ва стол устига қўйдим. Хаёлимда кечмиш узоқ ўйлардан сўнг, аппаратнинг зулфига қоғоз ўрнатдим. Кейин стулга яхшилаб жойлашиб ўтирдим. Ёзувчи машинка тугмаларига, ҳавас билан бармоқ узалдим. Зулфни дастагидан тортиб, қоғозни қистирган пайтдаги, машинкадан чиққан овоз, кўрган филмьларимни бироз ёдимга тушириб юборди.

Гўё ўзимни буюк ёзувчилардек ҳис қила бошладим.

Худди нима қилишни, қандай ёзишни биладиган одамлардай, тугмалар устидан бармоқларимни ўйната бошадим. Дастак асталик билан чапдан, ўнгга силжишни бошлади. Ҳайрон бўлиб қоғозга қарадим. Унда ҳеч қандай ёзув бўлмади.

Яна қайта ёзиб кўрдим.

Яна ёзув йўқ.

Кейин яна машинка зулфига тикилдим. Қоғоз устидаги қора ҳилқоғозлар жойида. Ҳарфлар ҳам бир текис, қоғозгача бориб уриляпти. Лекин қандайдир носозлик бор-ки ёзув чиқмаяпти…

Аппаратни узоқ текширдим. Аҳийри тугмаларнинг чап томонидан юқори бурчагида, аслида бўлиши керак бўлмаган бир қўшимча тугмага кўзим тушди.

Узоқ ўйладим-ўйладим. Ўйимга етолмагач, қизиқувчанлигим устун келди шекилли, тугмани босиб кўришга қарор қилдим. «Балки шунда ишлаб кетар», деган ўй билан тугмани, кўрсатгич бармоғим билан босдим ҳам. Тугма қолганларидан кўра чуқурроқ эзилди-ю, унинг ичидан игна чиқди. Сўнг игна бармоғимга санчилиб, қон торта бошлади. Мен эса азобдан, тишимни-тишимга босиб, кўзларимни қаттиқ юмиб олдим. Бармоғимни ҳарчанд тортиб олишга уринмай, бу ишни уддасидан чиқолмас эдим. Бир фурсат ўтгач игна бармоғимдан чиқиб, тугма жойига кўтарилди. Шунда жон ҳолатда бармоғимни суғиргандай бўлиб, уни пуфлаб-пуфлаб оғзимга солдим. Зулфнинг дастаси ўзидан-ўзи тортилиб, қоғозни яна қисди. «Щ-тинг» деган овоз билан.

Тугмалар ўзидан-ўзи эзила бошлади. Чиқ-чиқ-чиқ-чиқ… Стулга борган сари ёпишиб, бақиришни-да, бақирмасликни-да билмай ўтирардим. Қўрқувдан шундай титрар эдим-ки, ҳатто ўрнимдан туриб хонадан чиқиб ҳам кета олмас эдим.

Тошдек қотгандим.

Машинка ёзишни тугатди шекилли… (Щ-тинг)

Кўзларимни чети билан, қоғоздаги ёзувларга қарайман…

— Салом Бакиров Аҳмад Турсун ўғли набираси, Аҳмедов Диёр Дониёр ўғли. Мендан қўрқма. Мен, бобонгни дўсти Бир юз ўттиз биринчи номли ёзув аппаратиман.

Ёзувларни ўқийману, баданларимни чимчилаб кўраман…

— Оғриқ бор!

Кўрганларим туш эмас. Лекин ўнгим ҳам.

Тилим калимага келмай қолганди. Қоғоздаги ёзувларга термулганча узоқ ўтириб қолдим. Ниҳоят бармоқларимни, машинка устига олиб бордим. Бироздан сўнг қалдироқ босиб, яна стулга ёпишиб қолдим. Пешонамдан совуқ тер сирпаниб бўйнимгача борганда,  қўлим билан бўйнимни тутдим-у, ҳаёлимда айланаётган саволлардан бирини, беихтиёр ўнгимда айтиб юбордим.

— Бу нима, жин чалган аппаратми?

Чиқ-чиқ-чиқ… (Щ-тинг)

— Йўқ, бу Бир юз ўттиз биринчи!

Қоғозда шундай жавоб турарди.

Элас-элас нигоҳлар билан ҳар тарафга қарайман. Бир шифтга, бир деразага ва яна бир стол устидаги машинкага. Ичимдаги ўйлар ва ташимдаги алаҳсирашларнинг, фарқига бормай қолдим. Лекин эс-ҳушим жойидалиги ҳали бўлса, мени бироз хавотирга соларди. Бора-бора ўзини «Бир юз ўттиз биринчи», деб атаётган бу буюмни саволга тутиш иштиёқи пайдо бўлаётгандай, тутардим ўзимни. Ва бирин-кетин саволлар тил учида чиқа бошлади. Аллақандай ҳайиқиш ва ўринсиз қизиқиш билан.

— Бир юз ўттиз биринчи.

Мурожаат қилдим, анчагина томоқ қириб тайёргарлик кўрганимдан сўнг.

Чиқ-чиқ… (Щ-тинг)

— Ҳа!

— Ахир қанақасига?

— Саволни аниқроқ беринг!

— Ахир сен, оддий буюм бўлсанг. Қанақасига одам билан суҳбат қила олишинг мумкин?

— Бир юз ўттиз биринчи — одам ДНКси асосида ишлайди. Ёзувчи аппаратни, ўз даврининг буюк олимлари, буюк сеҳргарлари ва ядрофизика фанининг докторлари ихтиро қилишган.

— Сехргарлари? Уларни фанга қандай алоқаси бор?

— Ўтган аср — сеҳр-жоду ва илм-фан ўртасида ўзаро уйғунлик даври бўлган. Бунга бутун дунёнинг ҳар еридан келиб, бир жойга тўпланган шу соҳа вакиллари хайрхоҳлик қилишган. Манбаъларда айтилишича, сеҳр-жоду ҳам, ўз давридан илгарилаб бораётган, илм-фан тури деб топилган. Илм-фан билан сеҳр-жодуни ўзаро бирлаштирган восита эса ядровий физика бўлган. Шу сабаб олимлар совуқ урушга барҳам бериш ёки уни ютиб чиқиш мақсадида, кенг миқёсда кўп ишлар олиб боришган. Улар жами бир юз ўттизта янги технологиялар кашф этганлар.

— Бир юз ўттиз биринчи, унда сени нима мақсадда ихтиро қилишган?

— Билмайман, мени ихтиро қилишмаган. Мен илк бора махфий лабораторияга, қўпорувчилар томонидан ҳужум уюштирилган даврда ишга тушганман. Ўша куни лабораторияга ўрнатилган динамид ядровий реакторни портлатиб юборган. Ўша динамидни ўрнатган айғоқчи сени аждодинг. У мени вайроналар орасидан топиб олгач ўзи билан олиб кетган.

— Демак, сен ўзинг ҳақингда ҳеч қандай маълумотга эга эмассан. Аммо, қолган маълумотларни қаёқдан биласан? Ана-бу махфий ишларни, олимларни, сеҳр-жоду ва бошқаларни.

— Чунки бу маълумотларнинг барчаси, менинг ёрдамимда қайд этиб келинган.

Ишга тушган пайтим барча маълумотларни ана шундай ўзлаштириб олганман.

Ўтган асрнинг совуқ хотираларини фақат китоблардагина ўқиганман. Бобом ҳақида эса фақат отамдан эшитганман. Бироқ қаршимдаги ёзув аппарати, менга ўша давр тўғрисида жуда кўп маълумот берарди. Энди у билан шунақанги суҳбатлашгим келарди-ки, аввалги қўрқувимдан асар ҳам қолмаган, аксинча поёни йўқ қизиқишга айланиб улгурган эди…

Узоқ ўйланиб-ўйланиб, ўз даврининг мураккаб саволларини беришга аҳд қилдим.

— Бир юз ўттиз биринчи, «Пи» теоремаси аслида ҳам мавжудми? Мавжуд бўлса, у нечига тенг? Ёки у ростдан ҳам чексизми?

— «Пи» математик, чексизликни изоҳловчи теорема. Мантиқан олиб қараганда Пи, уч бутун юздан, ўнтўртга тенг деб юритилади. Лекин аслида у, ростдан ҳам чексизликни изоҳловчи рақам сифатида исботланган.

— Бир юз ўттиз биринчи, Гитлерни ким ўлдирган?

— Мендаги киритилган маълумотларга кўра, Гитлер ўз жонига қасд қилган.

Суҳбатимиз бир маромда борарди…

Бу ёзув аппаратидан, керагидан ортиқ нарсаларни билиб олар эдим.

Лекин барибир одамлигимга бориб, охирида бир қалтис савол бериб қўйдим шекилли, у бирдан ишламай қолди.

— Бир юз ўттиз биринчи, нега тугмаларингдаги ҳарфлар ва белгилар орасида нуқта йўқ?

(Щ-тинг).

Қош қорайгач отам мехмондорчиликдан қайтиб келди. Эшик олдида деворга суялганча оёқларига базўр куч бериб, қўшиқ айтар ва бир пайтни ўзида ҳам кулиб, ҳам йиғлар эди. Авваллари ҳам бу қўшиқни кўп эшитганман. Лекин унинг сўзларига ҳеч тушинмаган эканман. Қизиқ… Нега энди бу рақамларни армиядаги хизматларига боғлиқ деб ўйлаб юрганман? Ўзим ҳам жавобини билмайман.

Сархуш отамнинг аҳволи ачинарли бўлсада олдига бормадим. Чунки у то йиқилиб қолмагунича қўлтиғидан тутган одамни суймайди. Негадир бу гал отамни кузатиш истаги пайдо бўлиб, ўзига билдирмай ортидан эргашдим. Отам ҳар галгидек эски даҳлизга кириб келди. Сандиқнинг ичидан амаллаб ёзув аппаратини олиб, хонтахтага обдон жойлашиб ўтирди. Сўнг кўрсатгич бармоғи билан юқоридаги тугмани босди…

Биз бўлса унинг хаёли жойида эмас, деб юрардик.

Фарҳод Эшонов

Жавоб ёзинг

Изоҳ ёзинг
Исмингизни киритинг