ПИЁДА

0
899

Рей Брэдбери

Ноябрь ойининг туманли оқшоми эди. Кечки соат саккиздан бошланадиган шаҳар сукунатига шўнғиб кетиш учун икки қўлини чўнтагига тиққанича, барра майсаларга озор бермасликка уриниб зич бетон йўлка бўйлаб боши оққан томонга қараб сайр қилиш – мана шу Леонард Миднинг бу ёруғ оламдаги энг севимли машғулоти эди.

У кўча чорраҳасида қаққайиб турганича, ой нури остида қай ерга бўлса ҳам ошиқиш учун йўналиш излашни ёқтирарди. У 2053-йил оламидаги якка-ю ягона пиёда бўлиб, аёзли ҳавога ҳудди тамаки тутуни буруқситаётгандек ғайрат билан танҳоликда ўзи танлаган йўлдан кетиб бораверарди.

Баъзида у соатлаб бир неча чақирим йўл кезиб, уйига ярим тунда қайтиб келарди. Ўз йўлида у гўёки қабристонни ёдга солувчи минглаб деразаларини қора драп мато билан тўсиб ташлашган уйлар оралаб ўтар, чинданам фосфор зиё таратувчи ойинаи жаҳон экранлари бу хира пардалар ортидан қабртошларга ёқилган шамларни эслатарди. Баъзан ним очиқ деразалар ортидан кулранг шарпаларнинг зўрға сас берувчи шитирларини эшитиб қоларди.

Ана шунда Леонард Мид юришдан тўхтаб сукунатга қулоқ тутар, сўнг эса тағин унсиз қадам ташлаганча ўз йўлида давом этарди. Аллақачон юмшоқ пошнали оёқ кийим кийишга ўтиб олган, тасодифий кўппакларнинг безовта ҳуришларига сира унинг ҳуши йўқ эди. Зероки бунақа шовқиндан албатта барча деразалар очилиб, кўча бўйлаб ёлғиз сайр қилиб юрган шакл-шамойилга одамлар ҳайрат тўла кўзлари билан боқиб қолишарди.

Ўша оқшом у денгиз беркиниб ётган ғарб тарафга қараб бошини бурди. Изғиринли ҳаво димоққа ҳуш ёқар, ҳудди янги йил арчасидаги чирсиллаган нуқра қор ҳиди сингари ўпкалари-ю бурнини қитиқларди. У бажонидил оёқ кийими остидаги шитирлаётган хазонларга қулоқ тутар, бўғзи аро ёқимли нағма чаларди. Ерга тўкилган баргларни олиб уларнинг чизгиларини нур жилвасида томоша қилар, ёқимли ҳидини туярди.

– Ҳей! Салом, қалайсизлар? – ҳар бир уй ёнидан ўтаркан шивирларди – Бугун 4-7-9- каналларда нима кўрсатишаяпти? Чавандозлар ҳали ҳам от чопишаяптими, амриқолик отлиқ аскарлар ҳали ҳам ёрдамга тайёрмилар?

Кўча эса сукунат қўйнига ғарқ бўлган, узун ва бўм-бўш кўча бўйлаб ёлғиз дайди кетиб боради. Кўча ўртасида туриб олганича асрий даврлардан қуриб қолган Аризона дарёси қирғоғида танҳо қолгандек ҳис қилади ўзини.

– Соат неча бўлди? – соатига қараркан ўзидан ўзи сўрайди. – Етти ярим? Қотилликлар ҳабарномаси учун айни вақти эмасми, балки билимдонлар беллашувими? Қувноқ кўнгил очар томоша кўрсатилаётгандир?

Ой ёғдусига чўмган уй деразасидан қаҳқаҳа садоси янгради. У бироз муддат тош қотиб турди. Бироқ кулгу яна жимлик ичига сўрилгач, у йўлида давом этди. Кутилмаганда у эгри йўлкадан чиқиб қолди. Бетонли йўл адосига етган, ўт алаф ўсиб ётган сайҳонликка қадам қўйганди. Энг қизиғи неча чақирим юриб қўйган бўлса ҳам битта ҳам йўловчига дуч келмади.

У икки шаҳарни туташтириб турадиган катта кўча бўйлаб кетиб борарди. Кундуз куни бу ер ўз ташвиши билан шошаётган қийқироқ машиналар садоси-ю автопойгачиларга ўхшайдиган қўнғизнусҳаларга тўлиб тошади.

Аммо ҳозир бу ер жизғанак саратонда қуриб қолган дарё ўзанига ўхшаб қолган. Фақат тошлар ва ой нури.

У уйга қайтиш вақти бўлганини англаб энди бурилган ҳам эди, уйи тарафга бир даҳа етмасидан уни чароғон бир нур қоплаб олди. У чироққа тушиб қолган тунги капалакдек ҳис қилиб қўрқувдан дағиллади.

Ҳирқироқ овоз эшитилди:

– Тўхтанг. Қимирламанг!

У тош қотди.

– Қўлингизни бошга қўйинг!

– Аммо…

– Бошга қўйинг деяпмиз! Йўқса отишимизга тўғри келади!

Бу полиция эди, энг қизиғи бутун шаҳарда уч миллионта машинадан бор йўғи биттаси қолган. Қизиғ-а? Ўтган 2052-йилги сайловда ҳалқ минглаб машинани биттага камайтиришни ёқлаб чиққан, жиноятчилик шу қадар камайиб кетганлигидан полицияга ҳожат қолмаган эди. Бор йўғи мана шу бўм бўш кўчада тентираб юргувчи сўнги машина қолганди, холос.

– Исм-шарифингиз? – сўради машинадан чиққан ўша ҳирқироқ овоз. Кўзни олар даражадаги нурдан машинада ўтирган одамларни кўра олмади.

– Леонард Мид.

– Баландроқ!

– Леонард Мид.

– Касби-корингиз?

– Мен ёзувчиман.

– Демак, ишсиз, – деди гўёки ўзи билан ўзи гапиргандек машинадаги овоз. У ҳамон чироқ нурлари ичида музейдаги экспонат каби қаққайиб турарди.

– Шундай деса ҳам бўлади, – ўзи ҳам кўнди жаноб Мид. Чунки анчадан бери ёзмай қўйганди. Одамлар китоб ва рўзномалар ўқимай қўйишган, нашриётлар ҳам, кутубхоналар ҳам йўқ бўлиб кетганди. Энди ҳамма тирик жон оқшом чўкиши билан уй уйига беркиниб олишганича, зангори экрандаги оқ-у қора, рангин ва жилокор тасвирларга ўлик башараларини тутишганча маҳлиё бўлишганди. Ҳудди манқуртлардек.

– Ишсиз, – тасдиқлади ҳиссиз товушда ҳалиги овоз. – Кўчада нима қилиб юрибсиз?

– Сайр қилиб юрибман,– деди Леонард Мид.

– Сайр?

– Ҳа. Шунчаки сайр, – жавоб бераркан юзлари оқариб кетди.

– Шунчаки сайр қилиб юрибсизми?

– Ҳа, жаноб.

– Қаёққа кетаяпсиз? Нима мақсадда?

– Шунчаки тоза ҳаводан нафас олиш учун. Томоша қилиш учун.

– Манзилингиз?

– Жанубий Сент-Жеймс кўчаси, ўн биринчи уй.

– Аммо сиз ўз уйингизда ўтириб ҳам нафас олсангиз бўлади-ку. Уйингизда чиллачи борми, жаноб Мид?

– Ҳа.

– Томоша қилишга ойнаи жаҳон ҳам бўлса керак?

– Йўқ.

– Йўқ?! — Овознинг бўғзига алланима тиқилгандек иккиланиб қолди.

– Уйланганмисиз, жаноб Мид?

– Йўқ.

– Бўйдоқ, – ёрқин нур ортидан полициячи садоси эшитилди. Оймомо шаҳар узра баландга бўйлаган, юлдузлар чарақлаб турарди. Уларнинг нури остида уйлар рангпар ва соқовдек кўринарди.

– Ҳеч ким менга турмушга чиқишни истамаган, – жилмайди Леонард Мид.

– Сиздан сўрашсагина гапиринг!

Леонард Мид изғиринли шамолда тик турарди.

– Шунчаки сайр қилиб юрибсиз-а, жаноб Мид?

– Ҳа.

– Бироқ ҳеч қандай важ-корсон келтира олмадингиз.

– Тушунтирдим-ку: тоза ҳаводан нафас олишчун айланишга чиққандим.

– Ва сиз тез-тез бу билан шуғулланиб турасизми?

– Анча йилдан бери, ҳар кеча.

Тунги назорат машинаси кўча ўртасида арвоҳдек қотиб турар, онда сонда пишиллаган радиоовоз жимликни бузиб турарди.

– Жуда соз, жаноб Мид.

– Бўлдими? – мулойимлик билан сўради у.

–Ҳа. Бу ёққа,– машинанинг орқа эшиги очилди. – Марҳамат, ўтиринг.

– Бир дақиқа, ахир мен ҳеч нарса қилганим йўқ-ку!

– Ўтиринг!

– Норозилик билдираман!

– Жаноб Мид!

У ҳудди маст аласт кишидек чайқалганча машинага яқинлашди. Орқа ойнанинг очиқлигидан ичкарига кўз югуртираркан, кутилгандек ичкарида ҳеч ким йўқ эди, машина бўм бўш эди.

– Ўтиринг.

У эшик ортидаги манзарага кўз ташлади – орқа ўриндиқда панжараланган митти камерача кўзини лўқ этиб турарди. Ҳаводан занг ва тинчлантирувчи дори ҳиди анқирди. Ҳеч қандай илиқлик йўқ эди.

– Агарда сизнинг рафиқангиз бўлганида эди, айбсизликка далилингиз бўлар эди, — вишиллади анави темир овоз. – Аммо бахтга қарши…

– Мени қаёққа олиб бормоқчисиз?

Совуққина жимликда ҳудди ахборот алмашинишга ҳисобот беришаётгандек тўхталиш юз берди. Мудҳиш камера кўзчаси ялтираб кетди.

– Руҳий тадқиқотлар марказига.

У машинага ўтирди. Эшик товушсиз ёпилди. Машина кўчаларни хира чироқлари билан ёритганча елиб борарди.

Бироздан сўнг минглаб туссиз уйлар кўланкаси ичида чарақлаб турган деразалари ланг очиқ уй ёнидан ўта бошлашганида, юраги ҳапқириб кетди.

– Бу менинг уйим, – деди Леонард Мид.

Бироқ ҳеч ким жавоб бермади.

Машина кимсасиз ҳувуллаб ётган кўчалар ва шарпасиз йўлкаларни ортда қолдириб кетгач, энди бу совуқ ноябрь тунлари ҳаловатини ҳеч бир жон ёки садо буза олмасди.

Зафар Тиловов таржимаси.

Javob qoldiring:

Iltimos, sharhingizni kiriting!
Iltimos, ismingizni bu yerga kiriting